Co powstaje z makulatury? Od kątownika po paletę w papierni w Kolonowskiem

Z makulatury powstaje nowy papier i nowa tektura – tektura falista, tektura lita i karton, a z nich pudła, kątowniki, tuleje, przekładki i palety. Poza opakowaniami z makulatury wytwarza się papiery higieniczne, wytłoczki i izolację celulozową. O tym, co powstaje z makulatury, decyduje gatunek surowca – brązowe opakowania wracają do opakowań, a papiery graficzne trafiają do procesów z odbarwianiem.

Pomyłka na wejściu kosztuje. Partia zawilgocona albo zatłuszczona nie trafia na maszynę papierniczą, lecz na składowisko, razem z kosztem jej zebrania, zbelowania i przewiezienia.

Czego dowiesz się z lektury?

• Europejskie opakowania z tektury falistej zawierają średnio 88% włókna z odzysku, a papiery na tekturę falistą zużywają 64% makulatury przerabianej przez przemysł papierniczy w Europie (dane za 2022 rok).
• Norma EN 643 dzieli makulaturę na pięć grup gatunków. Używane pudła z tektury falistej mają limit 1,5% części niepapierowych i 2,5% materiałów niepożądanych, a gilzy tekturowe stoją w zupełnie innym miejscu wykazu, wśród gatunków specjalnych.
• Papiernia w Kolonowskiem przerabia około 100 ton makulatury dziennie, a drogę od surowca pierwotnego do wtórnego przeszła sama – w pierwszej połowie lat 70. zaniechano wytwarzania ścieru drzewnego i przestawiono maszynę na makulaturę, podwajając moce.

Przeczytaj również

• Recykling makulatury – jak wygląda proces?
• Ile razy można przetworzyć papier? Cykle recyklingu według badań
• Czym jest tektura lita? Czym się charakteryzuje?
• Gospodarka obiegu zamkniętego – jak PackProfil zamyka cykl?
• Skup makulatury dla firm – jak działa odbiór i jak przygotować partię do wyceny

Spis treści

1. Co powstaje z makulatury w skali rynku?
2. Dlaczego nie każda makulatura nadaje się na ten sam surowiec?
3. Co powstaje z makulatury w papierni w Kolonowskiem?
4. Jak makulatura staje się tekturą?
5. Jak zakład przeszedł z drewna na makulaturę?
6. Skąd papiernia bierze surowiec i co dzieje się ze zużytym opakowaniem?
7. Co z tego ma firma zamawiająca opakowania?
8. FAQ – najczęstsze pytania o makulaturę

Co powstaje z makulatury w skali rynku?

Papier i tektura to największy strumień odpadów opakowaniowych w Unii Europejskiej – 32,3 mln ton w 2023 roku, czyli 40,4% masy wszystkich odpadów opakowaniowych, przy unijnym celu recyklingu 85% do 2030 roku.

Wskaźnik recyklingu papieru w Europie sięgnął 75,1% w 2024 roku, a dla samych opakowań z papieru i tektury wyniósł 83,1% w 2022 roku, najwięcej ze wszystkich materiałów opakowaniowych.

Największym odbiorcą tego strumienia jest produkcja opakowań. Papiery na tekturę falistą odpowiadały w 2022 roku za 38% europejskiej produkcji papieru i tektury, a trafia do nich 64% makulatury zużywanej przez europejskie papiernie.

Drugi kierunek to wyroby, których PackProfil nie produkuje. Z papierów graficznych i gazet powstaje papier gazetowy oraz bibułka na wyroby higieniczne, a z gorszych gatunków mieszanych wytłoczki na jajka, materiały wypełniające i izolacja celulozowa dla budownictwa. Te procesy wymagają zwykle odbarwiania masy, czyli usunięcia farb drukarskich.

Dlaczego nie każda makulatura nadaje się na ten sam surowiec?

Makulatura nie jest jednym materiałem. Norma EN 643 dzieli ją na pięć grup gatunków – zwykłe, średnie, wysokogatunkowe, kraftowe i specjalne – i podaje dla każdego gatunku dopuszczalną zawartość zanieczyszczeń. Opakowania z przynajmniej 70% tektury falistej to gatunek 1.04, a używane pudła i arkusze gatunek 1.05, z limitem 1,5% części niepapierowych i 2,5% materiałów niepożądanych.

Ten sam wykaz pokazuje, dlaczego papiernie proszą o rozdzielanie pozornie podobnych rzeczy. Gilzy i tuleje po zwojach figurują w grupie piątej, wśród gatunków specjalnych, czyli takich, które dają się przerobić tylko w określonych procesach. Podobnie traktowane są papiery kraftowe z warstwą tworzywa.

Podział przekłada się na przebieg produkcji. Masa z brązowych gatunków na papiery do tektury falistej zwykle nie przechodzi odbarwiania, bo gotowy wyrób i tak ma być brązowy.

Tona przyjętej makulatury to przy tym nie tona włókna – w europejskich warunkach przyjmuje się wilgotność surowca na poziomie około 10%, a zawartość zszywek, etykiet, folii czy piasku na poziomie około 5%. Te frakcje są usuwane jako odrzuty, zanim masa trafi na maszynę papierniczą.

PackProfil przyjmuje karton, tekturę falistą, tekturę litą i gilzy tekturowe, a w ogólnych warunkach zakupu wyklucza gazety i książki. Firmom z regularnym wolumenem takiego surowca służy skup makulatury PackProfil z odbiorem własnym transportem.

Co powstaje z makulatury w papierni w Kolonowskiem?

Zakład w Kolonowskiem przetwarza około 100 ton makulatury dziennie i wytwarza z niej tekturę litą, a z tektury gotowe wyroby opakowaniowe. Surowiec wjeżdża jako bele zużytych opakowań, a wyjeżdża jako profile chroniące ładunek.

Z makulaturowej tektury litej powstają kątowniki tekturowe o szerokości ramion od 25 do 100 mm, grubości ścianki od 2 do 10 mm i długości do 7000 mm, czyli obejmującej całą krawędź płyty albo futryny.

Z tego samego materiału powstają tuleje tekturowe jako rdzenie do nawijania folii, papieru i tkanin, przekładki i arkusze z tektury litej rozdzielające warstwy ładunku, a także płaskowniki i U profile chroniące krawędzie szyb, drzwi i blatów.

W zakładzie wytwarzana jest również płyta o strukturze plastra miodu w systemie paletowym APPA oraz rozwiązania dla palet ze stopą PallRun. Wszystkie te wyroby wracają po użyciu do pojemnika na makulaturę, bo są z jednego materiału, bez łączenia tektury z tworzywem.

Jak makulatura staje się tekturą?

Bele trafiają do rozwłókniacza, gdzie makulatura miesza się z wodą i rozpada na pojedyncze włókna celulozowe. Dalej masa jest oczyszczana z zanieczyszczeń, formowana we wstęgę, odwadniana przez prasowanie i suszona, a na końcu klejona w warstwy, zwijana i cięta na wymiar. Szczegóły etapów opisuje wpis Recykling makulatury – jak wygląda proces?.

Włókna nie krążą w nieskończoność, choć wytrzymują więcej cykli, niż mówi popularny mit – temat rozwija tekst Ile razy można przetworzyć papier? Cykle recyklingu według badań.

Straty uzupełnia włókno pierwotne, czyli świeża celuloza, które w europejskich opakowaniach z tektury falistej stanowiło w 2022 roku 12% masy. Różnica między dwoma rodzajami tektury sprowadza się do konstrukcji – tektura lita to sklejone płaskie warstwy, a tektura falista ma warstwę pofalowaną wklejoną między dwie płaskie.

Jak zakład przeszedł z drewna na makulaturę?

Fabryka ruszyła w 1908 roku i pracowała na ścierze drzewnym, bo powstała po to, żeby zagospodarować nadmiar drewna z okolicznych lasów. Po wojnie produkcję wznowiono w sierpniu 1946 roku i do końca tego roku powstało 1,7 tys. ton kartonu, a od lat 50. zakład wytwarzał 6-7 tys. ton kartonu rocznie.

Przełom przyszedł w pierwszej połowie lat 70., kiedy zaniechano wytwarzania ścieru i przestawiono maszynę na makulaturę, podwajając przy tym możliwości produkcyjne fabryki. Rekord padł w 1978 roku i wyniósł 13,6 tys. ton tektury.

Kolejne dekady dołożyły przetwórstwo – od 1988 roku zakład wytwarza tuleje, a w 1991 roku powstała spółka Packprofil z fińskim udziałowcem Oy Eltete Ab, która wprowadziła produkcję kątowników, wyrobu wcześniej w Polsce niewytwarzanego.

Skąd papiernia bierze surowiec i co dzieje się ze zużytym opakowaniem?

Surowiec pochodzi ze skupu prowadzonego przez samą firmę. Minimalna ilość do odbioru to 15 ton zbelowanej makulatury, a transport realizowany jest własną flotą na terenie całej Polski. Makulatura z magazynów i centrów logistycznych jest czystsza i bardziej jednorodna niż ta z gospodarstw domowych.

Opakowanie, które zabezpieczało ładunek u klienta, wraca po rozpakowaniu do obiegu papierniczego jako surowiec wtórny i zmniejsza ilość odpadów trafiających na składowiska. Mechanizm opisuje wpis Gospodarka obiegu zamkniętego – jak PackProfil zamyka cykl?.

Dla działu zakupów liczy się jeszcze dokumentacja. Zakład leży na obszarze objętym programem Natura 2000 i działa na podstawie pozwolenia zintegrowanego, pozwolenia wodnoprawnego oraz zezwolenia na udział w systemie handlu uprawnieniami do emisji.

System zarządzania środowiskowego zgodny z ISO 14001 funkcjonuje od 2003 roku, a pochodzenie surowca potwierdza certyfikat FSC CoC o numerze FSC-C147475.

Co z tego ma firma zamawiająca opakowania?

Odpowiedź na pytanie, co powstaje z makulatury, sprowadza się do prostej zależności – z brązowej makulatury powstają opakowania transportowe, a im czystszy surowiec wchodzi do papierni, tym lepsze parametry ma gotowa tektura. Firma, która oddaje posegregowane pudła i kupuje wyroby z tektury litej, zamyka ten sam obieg z dwóch stron.

Jeśli Twoja firma generuje odpady tekturowe albo szuka zabezpieczeń ładunku z materiału w całości nadającego się do recyklingu, skontaktuj się z PackProfil i ustal warunki odbioru makulatury oraz dobór profili do Twoich palet.

FAQ – najczęstsze pytania o makulaturę

Co zaliczamy do makulatury?

Makulatura to zużyty papier i tektura nadające się do ponownego przerobu. Norma EN 643 dzieli je na pięć grup gatunków, od zwykłych po specjalne, i określa dopuszczalny udział zanieczyszczeń. PackProfil skupuje karton, tekturę falistą, tekturę litą oraz gilzy tekturowe, a w warunkach zakupu wyklucza gazety i książki.

Czym różnią się karton i tektura?

Granica biegnie po gramaturze i budowie. Karton jest lżejszy i zwykle jedno- lub kilkuwarstwowy, tektura grubsza i wielowarstwowa. W tekturze falistej liner ma zazwyczaj 90-200 g/m², a fluting 90-150 g/m², przy średniej gramaturze gotowej tektury falistej w Europie na poziomie 496 g/m² w 2022 roku.

Czy makulatura może zastąpić całą celulozę w produkcji tektury?

Prawie. W europejskich opakowaniach z tektury falistej średni udział włókna z odzysku wyniósł 88% w 2022 roku, a pozostałe 12% to włókno pierwotne. Ten dodatek uzupełnia straty procesowe i utrzymuje wytrzymałość papieru, bo część masy wypada z obiegu jako frakcja drobna i odrzuty.

Czy wszystkie torby papierowe można poddać recyklingowi?

Nie wszystkie. Czysty papier pakowy wraca do obiegu bez przeszkód, ale papier kraftowy z warstwą tworzywa norma EN 643 zalicza do gatunków specjalnych, przerabianych tylko w określonych procesach. Torby zatłuszczone i zawilgocone dyskwalifikuje zanieczyszczenie biologiczne, które potrafi zepsuć całą partię surowca.

Co zrobić z dużą ilością makulatury w firmie?

Przy regularnych wolumenach opłaca się oddawać surowiec bezpośrednio do zakładu przetwórczego, z pominięciem pośredników. PackProfil odbiera partie od 15 ton zbelowanej makulatury własnym transportem na terenie całej Polski i przerabia ją na tekturę w zakładzie w Kolonowskiem. Warunkiem wyceny jest zbelowanie surowca i oddzielenie przyjmowanych gatunków.